Garnaal voedingsbestuur

Die suksesvolle produksie van garnaal (Panaeus indicus, japonicus, monodon) hang af van baie faktore waaronder korrekte damvoorbereiding, die beskikbaarheid van gesonde diere, optimum behuisingsdigtheid, goeie waterkwaliteitbestuur, maar veral van koste-effektiewe voere en voedingsbestuur – dit neem sekerlik die voortou om `n waardige belegging in garnaalproduksie te maak.

Voertipe
Soos wat produksie van garnaal intensifiseer vanaf lae-digthede tot hoë-digtheid produksie, word die kwaliteit van die voer al hoe belangriker. Waar sommige ekstensiewe produksiefasiliteite (lae behuisingsdigthede) geensins van byvoeding gebruik maak nie aangesien die voedingsbehoeftes van die diere hoofsaaklik deur natuurlike produktiwiteit voorsien word, maak ander ekstensiewe boerderye tot `n beperkte mate staat op `n kombinasie van byvoeding en addisionele bemestingstowwe, gedurende a sekere seisoen of produksie stadium, om die natuurlike voedselketting in die produksiestelsel te stimuleer. Beide organiese en anorganiese bemestingstowwe word gebruik. Voorbeeld: 500kg/ha hoendermis (500kg/ha) kan eweredig oor die droë dambodem uitgestrooi word voordat die dam vol water gemaak – waar grond sanderig is word `n addisionele 500 kg/ha benodig om `n stabiele plankton bloei te verseker. Die volgende dag word die dam gevul met water tot `n 25cm vlak waarna `n 100kg ureum en 50kg trippelfosfaat (TSP) per ha eweredig toegedien word. Na nog 4 dae word die watervlak verhoog na 60cm en dan die volgende dag na 1m. Indien troebelheid steeds hoog is, kan verdere anorganiese bemesting toegedien word (2:1 ureum:TSP). Garnaal kan dan na `n verdere 4 tot 5 dae uitgeplaas word.

Intensiewe produksie maak weer aan die ander kant hoofsaaklik staat op kunsmatige voere om die voedingsbehoeftes van die diere te bevredig. Daar moet in ag geneem word dat soos die behuisingsdigtheid vergroot, so verminder die beskikbaarheid van natuurlike voedsel en die behoefte vir kunsmatige neem toe. Kunsmatige voeding begin gewoonlik wanneer die natuurlike voedselvoorsieningskapasiteit van die produksie-eenheid tot so `n mate verminder dat die dam nie meer hoë-digtheid garnaalproduksie kan onderhou nie. Hoë-kwaliteit kunsmatige voere voere bied in intensiewe stelsels die voordele van beter voeromsettingsdoeltreffendheid, vinniger groei, laer mortaliteite – en, baie belangrik, verbeterde waterkwaliteit

Anders as vis, is garnaal peuselaars, en dus stadige vreters wat aan voere sal knibbel totdat dit klein genoeg is om in te sluk - `n gewoonte wat `n noemenswaardige bydrae kan maak tot voedingstof-verliese en toeslik/verslikking van `n dam. Daarom is die fisiese einskappe van garnaalvoere ook veel belangriker by ander diere en gereeld `n area van besorgdheid. Dus is belangrik dat garnaalvoere vir ongeveer 4 tot 6 ure waterstabiel moet kan bly om die garnaal vodoende kans te gee om die voer op te spoor en te vreet sonder dat te veel voedingstowwe uitloog. Binne `n kwessie van `n uur, kan garnaal voer meer as 20% van die ru-protein verloor, ongeveer 50% van die koolhidraat-fraksie en 85 tot 95% van sy vitamien inhoud. So veel as 77% van die stikstof en 86% van die fosfor verbidings in die garnaalvoer gaan verlore. Die afval versamel of op die bodem, of word vrygestel in die omgewing. Verder word voere spesiaal geformuleer om stimulering van voedingsrespons binne een minuut vanaf `n afstand van 0.33 meter aan te help. As gevolg van die bentiese voedingsgedrag van garnaal, word praktiese kommersiële voere in vinnig-sinkende korrels geprosesseer (95% sinkbaarheid binne 5 sekondes) waarvan die grootte van die korrels variëer afhangend van die grootte van die garnaal. Krummels word gebruik gedurende die postlarwale stadium 2 tot 3 mm deursnit korrels word gevoer vanaf laat postlarwale stadium of jongelings (juveniles) to markgrootte (15-25g).

Voertoelaag
Die gebruik van voer-aanbevelings en voertabelle (sien Tabel 1) is veral van van toepassing by die intensiewe garnaalproduksie waar natuurlike voedsel geen bydrae maak tot die bevrediging van die garnaal se voedingsbehoeftes nie. Dit is egter noodsaaklik om te noem dat die aanbevelings soms aangepas behoort te word by spesifieke produksie-omstandighede of veranderende weersomstandighede.

Tabel 1. Voorbeeld van voer-aanbevelings vir garnaal van verskillende grootte.

PL word aanvanklik na uitplasing in damme teen 125% van hul liggaamsmassa per dag gevoer waarna dit vinnig verminder word 10% sodra hulle goed vreet. Hierdie voertoelaag word verder verminder soos die garnaal ouer word. Aangesien garnaal nie oor groot afstande swem om te vreet nie, en aangesien garnaal territoriaal kan wees moet daar gesorg word dat voer oor die hele dam-oppervlak uitgesprei word om seker te maak dat al die garnaal gelyke kans kry om te vreet. Outomatiese voerders kan as alternatief vir handvoeding aangewend word, maar daar moet nie toegelaat word dat dit gereelde waarneming van elke dam vervang nie.

Die gebruik van 1m2 voermandjies waarin `n sekere gedeelte van die daaglikse voertoelaag uitgeplaas word, kan nuttig gebruik word vir roetine waarneming van voeding en inspeksie van algemene gesondheid (sien Tabel 2). Ses tot agt mandjies word per dam uitgeplaas. Gedurende die eerste 30 dae na uitplasing besoek die garnaal egter nie die voermandjies so gereeld nie en is die boer afhanklik van die gebruik van `n voertabel vir voedingsbestuur.

Tabel 2. Voorbeeld van voer aanbevelings vir garnaal van veskillende grootte

Die hoeveelheid voer wat na `n sekere periode in die mandjie oorbly dien as goeie aanduiding vir die aanpassing van daaglikse voertoelaag: indien daar voer oorbly word die voertoelaag verminder en andersom (sien Tabel 3).

Tabel 3. Voertoelaag aanpassing gebasseer op die gebruik van voermandjies

Aangesien garnaal gewoonlik meer gedurende die nag as bedags vreet, word aanbeveel dat `n groter gedeelte van hul daaglikse voertoelaag in die namiddag te gegee behoort te word. Ongeveer 30% van die totale daaglikse voertoelaag kan in die oggend gegee worden 70% in die laatmiddag. Tabel 4 voorsien `n voorbeeld van `n meer gedetailleerde voerskedule. Verder is dit interressant om daarop te let dat hul voedingsaktiwiteit verhoog kort voor laagwater.

Tabel 4. Voorbeeld van `n voorgestelde voerskedule vir garnaal

Lourens de Wet